ዑቕባ ዚሓቱ ቈልዑ (Asylsökande barn)

ንሓተትቲ ዑቕባን፡ ንውሱን ግዜ ዜገልግል ፍቓድ መቐመጢ ዝተዋህቦምን ቈልዑ፡ ዚምልከት ሓዲሽ ሕጊ ካብ ጥሪ 2002 ጀሚሩ፡ ኣብ ግብሪ ውዒሉ ኣሎ። እተን ቈልዑ ዚቕመጡለን ኮሙናት፡ ነቶም ቈልዑ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ቅድመ-ትምህርቲ፡ መጽንሒ ድሕሪ-ትምህርትን ቤት ትምህርትን ልክዕ ከምቲ ንተቐማጣይ ሽወደን ዝዀነ ቘልዓ ዚውሃቦ መሰል ኪህባኦም ሓላፍነተን ኢዩ። ብዛዕባ እዚ ኣብ nyanlända barn- och ungdomar ንበቡ።

ንውላድካ ከመይ ጌርካ ቦታ ትሓተሉ?

ወለዲ ናብቲ ቤት ትምህርቲ ወይ ኮሙን ከይዶም፡ ነቲ ቘልዓ ደገፍ ብቛንቋ ኣደ ወይ ትምህርቲ ኪሓቱሉ ኣሎዎም። ደገፍ ብቛንቋ ኣደን ትምህርቲ ብቛንቋ ኣደን ዚሓቱ፡ ወለዲ ደኣ እምበር ሰራሕተኛታት ቅድመ-ትምህርትን ቤት ትምህርትን ኣይኰኑን። ግን ሓልዮት ቈልዑን (BARNOMSORG) ቤት ትምህርትን፡ መዓስን ከመይ ጌርካን ከም ዚሕተት፡ ንወለዲ ኪሕብሩ ኣሎዎም። ደገፍ ብቛንቋ ኣደን ትምህርቲ ብቛንቋ ኣደን ብድሌትካ ዚግበርን ዘይክፈሎን ኢዩ።

ደገፍ፡ ትምህርትን ሓገዝ መጽናዕትን ሓላፍነት መን'ዩ?

ንሓልዮት ቈልዓን ቤት ትምህርትን ቀንዲ ሓላፍነት ዘሎዎ እቲ ኮሙን ኢዩ። እቲ ኮሙን፡ ነቲ መንግስቲ ዝገበሮ መምርሕታት ምእንቲ ኪብጻሕ፡ ነቲ ዕዮታት ከመይ ገይሩ ኬመሓድሮ ከም ዚኽእል ኪውስን ምሉእ ነጻነት ኣሎዎ። ኣብቲ ኮሙን እንተ ወሓደ ሓሙሽተ ተመሃሮ ምስ ዚህልዉን፡ ብቑዕ መምህር ኪርከብ ምስ ዚክኣልን፡ እቲ ኮሙን ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደ ኬዳሉ ሓላፍነት ኣሎዎ። ዚኣክል ጕጅለ  ኪቐውም መታን ኪክኣል፡ ዝተፈላለያ ኣብያተ ትምህርቲ ምትሕብባር ኪገብራ ይኽእላ።

ምምሕዳር ኣብ ቅድመ-ትምህርቲ

ኮሙናት፡ ሓልዮት ቈልዑ፡ ነቲ መደብ ትምህርቲ ኣብ ሸቶኡ መታን ኬብጽሑዎ፡ ጥጡሕ ባይታ ኪፈጥሩሎም ሓላፍነት ኣሎዎም። ምዕባለን ትምህርትን ናይ ሓደ ቘልዓ ምስ ወለዲ ብቐረባ ብምትሕብባር ኪዕወት ይኽእል። መምህር ቋንቋ-ኣደ ኣብ ሰሙን ሓደ ግዜ ናብ ቅድመ-ትምህርቲ ብምምጻእ ካብ ክልተ ክሳብ ሽዱሽተ ሰዓት ምስኣቶም ይዓዪ። ኣብ ግብሪ ኪርአ ከሎ፡ ነቲ ደገፍ ብቛንቋ-ኣደ ንምርካብ ዘሎዎም መሰል ዚጥቀሙሉ ሓደ ዕስሪት ጥራይ ኢዮም። ብዝሒ ደገፍ ብቛንቋ-ኣደ ዚረኽቡ ቈልዑ፡ ካብ ኮሙን ናብ ኮሙን ኣዝዩ ይፈላለ።

ምምሕዳር ኣብ ቀዳማይ ደረጃ

ብመሰረት ሕጊ ትምህርቲ፡ ኮሙናት ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደ ኪቕርቡ ግዱዳት ኢዮም። ንትምህርቲ ዚውሃብ ግዜ ካብ ኮሙን ናብ ኮሙን ይፈላለ። መብዛሕትኦም ተመሃሮ ኣብ ሰሙን ሓደ ሰዓት(60 ደቓይቕ) ቋንቋ-ኣደኦም ኪምሃሩ ይፍቀደሎም። ኣብ ቀዳማይ ደረጃ፡ እቲ ትምህርቲ ብዝተፈላለየ መንገዲ ኪመሓደር ይኽእል።

1.          ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ከም ምርጫ ቋንቋ(språkval)

       ( ካብ 6ይ - 9ይ ክፍሊ)

ኣብ ክንዲ ካልእ ሓዲሽ ቋንቋ፡ ተመሃሮ ቋንቋ ኣደኦም ኪምሃሩ ይኽእሉ። እቲ ትምህርቲ ኣብ ናይ ቤት ትምህርቲ ሰዓታት ይኣቱ። ኣብቲ ልሙድ ሰዓታት ትምህርቲ ከኣ ይውሃብ። ከም ሕጊ፡ እቲ ሰዓታት ካብ 6ይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ዘሎ ግዜ ይምቀል። ኣየናይ ቋንቋ ከም ምርጫ ቋንቋ ከም ዚቐርብ ዚውስን፡ ክንደይ ዚኣኽሉ ተኻፈልቲ ተመሃሮ ከም ዘለዉ ብምርኣይ፡ ሓለቓ ቤት ትምህርቲ ኢዩ።

2.         ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ከም ምርጫ ተመሃራይ (elev val) (1ይ - 9ይ)
ኣብ ቀዳማይ ደረጃ፡ ቤት ትምህርቲ ንሓደ ተመሃራይ ዝመረጾ ዓይነት ትምህርቲ ኪምሃር፡ ዕድል ኪህቦ ኣሎዎ። ከከም ምርጫ ተመሃራይ፡ እቲ ተመሃራይ፡ ካብቲ ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ዚውሃብ ዓይነት ትምህርቲ፡ ብሓደ ወይ ብብዙሓት፡ ፍልጠቱ ኬዕምቝ ኪኽእል ኣሎዎ። እቶም ዚደልዩ፡ ቋንቋ ኣደኦም ኪመርጹ ይኽእሉ። እቲ ሓለቓ ቤት ትምህርቲ፡ ብዝሒ ኪካፈሉ ዚደልዩ ተመሃሮ ብምርኣይ፡ ኪውሃብ ወይ ከይውሃብ ይውስን።

3.                     ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ከም ምርጫ ቤት ትምህርቲ (1ይ - 9ይ)

ኣብቲ መደብ ትምህርቲ'ውን ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደ ከም ምርጫ ቤት ትምህርቲ ክትጥቀመለን እትኽእል ገለ ሰዓታት ኣለዋ። እዘን ሰዓታት እዚኣተን ንሓደ ወይ ብዙሓት ዓይነት ትምህርቲ መምሃሪ ክትጥቀመለን ይክኣል። እዚ ኸኣ ነቲ ቤት ትምህርቲ ፍሉይ መልክዕ ይህቦ። ኣብ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ከም ምርጫ ቤት ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ምምሃር'ውን ይክኣል ኢዩ።

4.                       ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደ ካብ መደብ ትምህርቲ ወጻኢ ኣብ ልዕሊ እቲ ኵሉ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዚውሃብ ትምህርቲ፡ ካብቲ መደብ ወጻኢ ቋንቋ ኣደ ክትምሃር ይክኣል ኢዩ። እቲ ናይ ትምህርቲ ሰዓታት በተን ኮሙናት ይውሰን።

ምምሕዳር ኣብ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ (särskolan)

ኣብ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ዚምሃሩ ተመሃሮ እውን ትምህርቲ ቋንቋ ኣደን ሓገዝ ትምህርቲ ብቋንቋ ኣደን ኪውስዱ ይኽእሉ ኢዮም። ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ከም ምርጫ ተመሃራይ ወይ ካብ መደብ ትምህርቲ ወጻኢ ኪወስዱዎ ይኽእሉ። ኣብ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ፡ ንኣመሃህራ ቋንቋ ኣደ ዚምልከት ፍልይ ዝበለ መደብ ትምህርቲ ኣሎ። እቲ ትምህርቲ ንነፍሲ ወከፍ ተመሃራይ በብናቱ ይቕረብ። 

ምምሕዳር ኣብ ካልኣይ ደረጃ (gymnasieskolan)

መንእሰያት ኣብ ካልኣይ ደረጃ ኪምሃሩ ምስ ጀመሩ፡ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ኪቕጽሉ ይኽእሉ ኢዮም። ነቲ ትምህርቲ ከም ብሕታዊ ምርጫ፡ ምርጫ ቋንቋ፡ ወይ ከኣ ከም ካብ መደብ ትምህርቲ ወጻኢ ዝዀነ ተውሳኺ ትምህርቲ ኪወስዱዎ ይኽእሉ። እዚ ትምህርቲ እዚ 250 ነጥቢ የውህብ። እተን ኮሙናት፡ ኣብ ብዝሒ ተመሃሮአንን ትሕዝቶአንን ተመርኲሰን ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ይቕርባ።

ምትሕብባር ኣብ መንጎ ስድራ ቤትን ቤት ትምህርትን

ቈልዑ፡ ኣብ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ዘሎዎም ኣረኣኣያ ኣብ ናይ ስድራን ሰራሕተኛታት ቤት ትምህርትን ኣዎንታዊ ደገፋት ዝተመርኰሰ ኢዩ። ኣብ መንጎ ቤትን ቤት ትምህርትን/ ሓልዮት ቈልዓን ምትሕብባርን ኣዎንታዊ ሃዋህው ምፍጣርን ኣድላዪ ኢዩ። ከምኡ'ውን ሓልዮት ቈልዓን ቤት ትምህርትን ዝርርብ ምዕባለ (utvecklilgssamtal) እንተወሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ተርሚን ኬዳልዉ ግዱዳት ኢዮም። ኣብዚ ዝርርብ ምዕባለ፡ ሰራሕተኛታትን ቈልዓን ወለድን ይካፈሉ። እቲ ቈልዓ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ዚምሃር ምስ ዚኸውን ድማ፡ እቲ መምህር ቋንቋ ኣደ: ኪካፈል ባህርያዊ ኢዩ፡ ግን እቲ መምህር ተርጓማይ ኪኸውን ማለት ኣይኰነን። ስድራቤታት መመላእታ ናይቲ ዝርርብ ምዕባለ ዚኽውን ሓበሬታ ብጽሑፍ ኪሓቱ ይኽእሉ ኢዮም። ኣብ ቀዳማይ ደረጃ፡ ወረቐት ምስክር ዚውሃብ ካብ 8ይ ክፍሊ ኢዩ።

ተመለስ